“Het is zoals het is en is ook altijd zo geweest…”

Bestuurders in de zorg hebben HR niet of nauwelijks als top issue op de agenda gehad. Heel vreemd voor organisaties waarin ca. 70 % (!)  van de begroting wordt ingevuld door de Menselijke Activa. Er zijn zelfs zorgorganisaties waar een professionele HR divisie, als resultaat sturende eenheid, domweg ontbreekt. Maar de sleeping giant wordt wakker….HR is wel een dingetje!

Wat te denken (vrezen) van die 125.000 vacatures in 2025……..En dan hebben we het nog maar over HR als vertaling van Human Resources, terwijl in het bedrijfsleven al jaren de vertaling Human Relations wordt gehanteerd.

HR is inmiddels verworden tot iets waar de bestuurder zich wel mee bezig MOET houden. Of hij/zij nou wil of niet.

Bestuurders die dat van oorsprong altijd als WILLEN hebben gezien (Buurtzorg, JP van den Bent) zijn al enkele malen uitgeroepen tot werkgever van het jaar.

De traditionele bestuurder/werkgever in de (langdurige) zorg heeft nu eenmaal “personeel nodig”(Opgelegd pandoer), heeft een CAO, heeft alles aan primaire en secundaire arbeidsvoorwoorden dichtgetimmerd beschikbaar, tot en met de pensioenbepalingen is er NUL flexibiliteit en nul marktwerking maar Verplichtstelling, accepteert dat het ziekteverzuim gemiddeld zo rond de zes/zeven procent schommelt, ziet een gewenste balans tussen werk en vrije tijd als een zorgwekkend toekomstfenomeen en weet inmiddels dat zijn arbeidspopulatie wordt geplaagd door vergrijzing en te hoge anciënniteit (weinig flexibel). En, opvallend, gevraagd naar de frequentie van verzuimmelding en naar een mogelijk beeld van absenteïsme…..blijft men heel vaak het antwoord schuldig!

Maar ja, wat doe je eraan? T’is allemaal niet makkelijk. Kortom: Het is zoals het is, dus roeien met de riemen die je hebt. “Ik ben daar namelijk niet alleen in; al mijn collega’s hebben (hemelzijdank) hetzelfde probleem.” Gedeelde smart is nu eenmaal halve smart!

Met Waardigheid & Trots, met Voor Betere Zorg…..heeft de bestuurder een paar projecten waarmee hij/zij in ieder geval de suggestie kan wekken dat hij HR belangrijker vindt dan voorheen, door menigeen wordt keihard gewerkt aan de Voordeur (instroom), aan de Achterdeur werken is veel lastiger, met intranet heeft hij een tool waarmee hij heel direct, interactief met zijn vaak giga populatie kan communiceren, zich een “goed werkgever” betoont, en tevens een tool waarmee hij de kosten van dat “amateuristische  en veel te dure personeelsblaadje” uitspaart en met een sporadische “ontdek je plekje training”, heel klein beetje MVO (clubhuis van de padvinders opschilderen) en heel soms een sportdag veinst hij zich in te zetten voor het welbevinden van “zijn personeel”; al met al heeft “ie zo wel genoeg gedaan om het item HR wat prominenter op de bestuur agenda te plaatsen.” En dan nog….heel veel verder dan traditioneel P&O en HR aanpak komen we niet; strategisch HR of zaken als de relatie met en van mensen, De Mens Centraal…..het zijn fenomenen waarvan de gemiddelde zorgorganisatie – aan de klant van de medewerker – nog nauwelijks heeft gehoord.

Negatief gezegd: Personeel is min of meer een noodzakelijk kwaad, kiest vanuit archetype en achtergrond toch (wel) voor de zorg en kiest nooit specifiek voor jou of jouw organisatie; er loopt er veel te veel van rond, je kunt helaas niet zonder en je zult dus wel moeten….. Ergo…kijk naar het ziekteverzuim verhaal: de getallen zijn dominant over “de reden van verzuim.”

 

Feit is wel dat de uitdaging er nu met name is voor de werkende. Vraag naar mensen is nu eenmaal veel groter dan het aanbod.

  1. Een groot ziekenhuis had op een van haar afdelingen een enorme personeelskrapte.  Uitgevaardigde maatregel: “Vanaf nu maximaal een week aaneengesloten vakantie mogelijk. Niet langer”. Binnen drie weken namen 12 verpleegkundigen ontslag.
  2. Een grote zorginstelling had twee medewerkers die meldden dat ze van juli tot december wilden gaan fietsen van Oslo naar Sicilië en graag vier maanden onbetaald verlof wilden hebben. Het antwoord dat ze kregen: “Het is hier geen sociale werkplaats.” Het antwoord dat de instelling kreeg was: “dan nemen we ontslag en we bellen wel weer als we terug zijn. Maar niet met deze instelling.”
  3. Een zorginstelling verliest mensen in de wijk omdat ze met max 24 uur per werkweek van 6 (!) dagen – 2,5 uur in de ochtend en 1,5 uur in de namiddag – niet meer kunnen werken dan die 24 uur. Terwijl men voor een gezonde thuissituatie minimaal 34 uur nodig heeft. In die zorginstelling wemelt het van de vacatures, maar INTRA muraal, in hun verpleeghuizen. “Zouden we dan niet hen kunnen inzetten…..?” “Nee,” is nu het antwoord, “Want dat is een heel andere wereld.

 

Het gaat dus om TUSSEN VOOR- en ACHTERDEUR. En…….het gaat om veelkleurigheid. De mens centraal en de mens gaat niet meer voor EEN klus! De mens, ook in de zorg, gaat voor afwisseling, verandering. Bied dat! ’t Kan!

Afscheid van Vanzelfsprekendheid: Omarm hen die het nog weten

“We leven in een tijd dat we in hoog tempo afscheid nemen van verworvenheden.” Dat schrijft Kim Putters in een van zijn columns, onlangs zo mooi samengebracht in de bundel “Veenbrand.” En dat is ook zo. We hebben een tijd achter ons van ca. vijftig jaar waarin heel veel is verworven. We kwamen, net na WO II, uit een tijd van poverheid, schaarste, onzekerheid. Een tijd van opbouwen. Van zekerder maken van datgene dat voorheen helemaal niet zeker was. Pensioen, Sociale Zekerheid, Woningen….

Een zo’n fenomeen is ook de Verzorgingsstaat. Vanaf halverwege jaren ’60 stevig doorgezet. Heel veel nieuwe regelingen geregeld en alles wat nog niet was geregeld gaan we zo snel mogelijk regelen. En de AWBZ van 1968 met de nadruk op de B van “Bijzondere.” Door de decennia heen verworden tot een ware vergaarbak van alles en nog wat dat mogelijk is aan zorgvoorzieningen. Past het niet in een rubriek, is het niet exact in de vergoeding terug te vinden, dan doen we het wel in de AWBZ.

Nederland was en is een land Verworvenheden. Wat er bij past is dat burgers Rechten hebben. Vanzelfsprekend. Recht op zorg, recht op een woning, recht op pensioen, recht op een mooie samenleving.

Sinds een jaar of tien kantelt deze reeks aan vanzelfsprekendheden. Het is niet meer beheersbaar, de kosten rijzen de pan uit, we kunnen het (straks) niet meer betalen, de vergrijzing slaat toen, op de arbeidsmarkt hebben we last van een ontgroening, kortom: het roer moet om. Of we willen of niet, het moet!

Dat is een proces met gevoelens van onrecht. Waarom nu, waarom wij?

Wat we weten is dit: de generatie van 70 plussers, die nu in grote getale oud en kwetsbaar zijn of worden, die “de grote kosten veroorzakers zijn in de zorg”, die generatie heeft er niet alleen voor gezorgd dat we de verworvenheden hebben die we hebben, zij zijn tevens de uitstervende groep die nog weet hoe het was toen we die verworvenheden niet hadden.

Dat referentiekader sterft uit. Dus….laten we nu het nog kan, heel veel naar hen luisteren.

Dat doe je niet

Dat doe je niet

Soms gaan ze een grens over en dan pikken we het niet meer. Delegatie gele hessers in Nederland: geen hand geven bij binnenkomst of al bellend langs de premier lopen. En uitgepraat ben je. Niemand in dit land die nog maar even gaat zitten voor jouw verhaal.

Een “middelvinger” partij willen zijn en met een filmpje op de man spelen. Ook nog eens de man die als grote winnaar uit de strijd komt, omdat ie een paar jaar geleden de wereld heeft veroverd met een onvergetelijk optreden na de ramp met MH 17. Dat filmpje over Brusselmans werd een boemerang voor de bedenkers, die nu niets anders kunnen bedenken – als excuus – dat kennelijk “hun kiezers dit keer niet naar de stembus zijn gegaan.” Vooral niet de hand in eigen boezem; een zegen voor hun tegenstanders. Organiseer je eigen ondergang. De voorzitter treedt nu wel af.

Dat doe je niet, een huis van een Brabants boerengezin binnentrekken, veel amok maken, geweldig infectie risico veroorzaken, geen kennis van zaken hebben en na arrestatie van veel van jouw medestanders in Boxtel blijken maar liefst 9 nationaliteiten in jouw groepje te zitten. Gezin in de ellende, boeren in opstand, bestuurder van de branche organisatie met borst vooruit en schouders recht voor de camera……”dat doe je niet, wat die actiegroep daar heeft gedaan.” Zo gaat dat.

Dat doe je niet. Als een of meerdere zorgorganisaties aan de schandpaal worden genageld, bestuurders voor luie groot verdieners worden uitgemaakt, “nooit op de werkvloer komen en niet eens weten wat daar gebeurt”, specialisten voor geldwolven, managers als nutteloos vee worden bestempeld, dan ga je juist niet als bestuurders van de branche organisatie voor de camera staan en zeg je “tot hier en niet verder.” Dan heet het dat we “hier een van de beste zorgstelsels ter wereld hebben” en past ons louter zwijgend, defensief gedrag. Bij de varkensboeren kan dat optreden wel; in de zorg doen wij dat niet………….niet chique?

Zijn “goede vriend” zal in Oudega, tijdens dat “politieke” twee-mans debat op TV nog wel even een sigaartje hebben verpulverd bij Baudets vraag aan Rutte “wanneer hebt u voor het laatste gehuild?” Dat doe je niet. Net als veertig jaar geleden na het overlijden van zijn eerste vrouw een journalist bij een TV paneldiscussie nagenoeg diezelfde vraag aan de (toen) vice premier stelde en hij in tranen was. Getroost door zijn grootste linkse opponent, achter diezelfde tafel. Dat doe je dan weer wel. Baudet lijkt wel klaar, na die laatste vraag. Zo doe je dat dus…..

We leven in een land waar we volstrekt het respect voor gezag, voor autoriteit kwijt zijn, waar autoriteit toch soms opstaat en zegt “dat doe je niet”, waar autoriteit soms stilzwijgend wint omdat “gedrag nu eenmaal niet kan”, waar we collectief een besef hebben van een grens die niet mag worden overschreden en waar we kennelijk, gelukkig nog een licht zelf reinigend vermogen hebben.

Vanuit mededogen, heel vaak vanuit ons rechtvaardigheidsgevoel. Moeten we het wel aandurven!