Afscheid van Vanzelfsprekendheid: Omarm hen die het nog weten

“We leven in een tijd dat we in hoog tempo afscheid nemen van verworvenheden.” Dat schrijft Kim Putters in een van zijn columns, onlangs zo mooi samengebracht in de bundel “Veenbrand.” En dat is ook zo. We hebben een tijd achter ons van ca. vijftig jaar waarin heel veel is verworven. We kwamen, net na WO II, uit een tijd van poverheid, schaarste, onzekerheid. Een tijd van opbouwen. Van zekerder maken van datgene dat voorheen helemaal niet zeker was. Pensioen, Sociale Zekerheid, Woningen….

Een zo’n fenomeen is ook de Verzorgingsstaat. Vanaf halverwege jaren ’60 stevig doorgezet. Heel veel nieuwe regelingen geregeld en alles wat nog niet was geregeld gaan we zo snel mogelijk regelen. En de AWBZ van 1968 met de nadruk op de B van “Bijzondere.” Door de decennia heen verworden tot een ware vergaarbak van alles en nog wat dat mogelijk is aan zorgvoorzieningen. Past het niet in een rubriek, is het niet exact in de vergoeding terug te vinden, dan doen we het wel in de AWBZ.

Nederland was en is een land Verworvenheden. Wat er bij past is dat burgers Rechten hebben. Vanzelfsprekend. Recht op zorg, recht op een woning, recht op pensioen, recht op een mooie samenleving.

Sinds een jaar of tien kantelt deze reeks aan vanzelfsprekendheden. Het is niet meer beheersbaar, de kosten rijzen de pan uit, we kunnen het (straks) niet meer betalen, de vergrijzing slaat toen, op de arbeidsmarkt hebben we last van een ontgroening, kortom: het roer moet om. Of we willen of niet, het moet!

Dat is een proces met gevoelens van onrecht. Waarom nu, waarom wij?

Wat we weten is dit: de generatie van 70 plussers, die nu in grote getale oud en kwetsbaar zijn of worden, die “de grote kosten veroorzakers zijn in de zorg”, die generatie heeft er niet alleen voor gezorgd dat we de verworvenheden hebben die we hebben, zij zijn tevens de uitstervende groep die nog weet hoe het was toen we die verworvenheden niet hadden.

Dat referentiekader sterft uit. Dus….laten we nu het nog kan, heel veel naar hen luisteren.